آیت الله منتظری، زندگینامه و چند عکس تاریخی

شب گذشته آیت‌الله‌العظمی منتظری به دیار حق شتافت.

آیت‌الله العظمی منتظری، از مراجع عالی‌قدر تقلید كه هشتاد و هفتمين سال عمرش را مي‌گذراند، شب گذشته بر اثر بيماری در شهر قم به دیار باقی شتافت. اخبار اولیه حاکی از آن است که شب گذشته آیت‌الله منتظری بعد از خواندن نماز شب و بعد از دقایقی که به بستر رفته بود، درگذشت.

به گزارش ایلنابا اعلام خبر درگذشت آیت الله منتظری آیت الله ابراهیم  امینی ،آیت الله صافی گلپایگانی آیت الله صانعی ،آیت الله  موسوی اردبیلی ، آیت الله شبیری زنجانی و آیت الله گرامی با حضور  در بیت آیت‌الله منتظری نسبت به درگذشت این مرجع تقلید اظهار تسلیت كردند.

اولین عکس از جسد مرحوم آیت الله منتظری آخرین عکس منتشر شده از آیت‌الله منتظری

زندگینامه آیت‌الله منتظری

آیت‌الله العظمی حسین علی منتظری در سال  1301 در نجف آباد اصفهان  به دنیا آمد، ‏پدرش حاج علی کشاورز ساده‌ای بود که در کنار کار‏ ‏روزانه‌اش با کتاب و کتابخانه دمساز، و معلم اخلاق و مدرس قرآن بود. منتظری از هفت سالگی آموختن را با ادبیات فارسی و‏ ‏سپس صرف و نحو عربی آغاز کرد، و در سن ۱۲ سالگی به‏ ‏حوزهٔ علمیهٔ اصفهان وارد شده و در سن ۱۹ سالگی اصفهان را برای ادامهٔ تحصیل ترک کرد و به قم آمد.

‏پس از رحلت آیت الله العظمی سید حسین طباطبایی بروجردی (در سال ۱۳۴۰ خورشیدی)‏ ‏نظر بسیاری از بزرگان و اساتید حوزهٔ علمیه متوجه چند نفر از علما از  جمله حضرات آیات عظام سید محمدرضا گلپایگانی،سید محمد صادق روحانی، شهاب‌الدین مرعشی نجفی و  امام خمینی گردید. از جمله منتظری و آیت الله مطهری قائل به‏ ‏اعلمیت امام خمینی بوده و زعامت وی را به صلاح اسلام و‏ ‏مسلمین تشخیص دادند.

او در جریان مبارزات انقلاب بارها دستگیر شد، ‏‏در عید نوروز سال ۱۳۴۵ به دنبال دستگیری محمد منتظری به دلیل پخش اعلامیه در حرم حضرت معصومه ساواک بی درنگ به سراغ آیت‌الله‏ ‏منتظری رفته و  او که چند ماه پیش از آن در زندان بود  را بازداشت نمود و بالاخره اعتراض علما و روحانیون حوزهٔ علمیه موجب شد‏ ‏تا او پس از هفت ماه از زندان آزاد گردد.

‏‏حسین علی منتظری چند ماه پس از آزادی از زندان جهت توسعه‌بخشی‏ ‏و تداوم جریان مبارزه ضرورتاً به طور مخفیانه برای زیارت عتبات‏ ‏در عراق و ملاقات با آیت الله العظمی روح الله خمینی راهی عراق شد، اما حکومت که از این‏ ‏سفر مطلع شده بود هنگام بازگشت از عراق او را در منطقهٔ مرزی‏ ‏دستگیر و روانهٔ زندان کرد، که پس از تحمل حدود پنج ماه زندان‏ ‏آزاد گردید.

ساواک در خارج از زندان نیز همیشه او را تحت نظر داشته و در‏ ‏زمان برگزاری جشنهای تاجگذاری به عنوان راهکاری جدید تصمیم به‏ ‏تبعید وی به مسجد سلیمان گرفت، که این تبعید سه ماه به طول‏ ‏انجامید. پس از آن در مسجد سلیمان به منتظری ابلاغ کردند که نباید به قم‏ ‏برود، ولی او به قم مراجعت نمود و با وجود ممانعت شدید‏ ‏ساواک عدهٔ زیادی از علما، اساتید و طلاب حوزهٔ علمیه با او دیدار‏ ‏کردند؛ تا اینکه از ناحیهٔ ساواک او را به نجف‌آباد منتقل نموده و در‏ ‏آنجا تحت مراقبت شدید قرار دادند.

‏هنوز چند ماهی از پایان تبعید به مسجد سلیمان و انتقال به نجف‌آباد‏ ‏نگذشته بود که به دلیل ادامهٔ فعالیت‌های سیاسی ‏آیت‌الله منتظری – بویژه در خطبه‌های نماز جمعه که او آن را در‏ ‏نجف‌آباد پایه‌گذاری کرده بود – ساواک مجددا او را دستگیر و پس‏ ‏از محاکمه به سه سال زندان و در دادگاه تجدید نظر به‏ ‏یک سال ونیم زندان محکوم کرد و به زندان قصر انتقال داد.

‏آیت‌الله منتظری پس از سپری کردن دوران محکومیت، در‏ ‏اردیبهشت ۱۳۴۹ آزاد و راهی قم گردید؛ ولی حکومت مایل به حضور او‏ ‏در میان طلاب و علمای حوزهٔ علمیهٔ قم نبود و دوباره وی را به‏ ‏زادگاه خود تبعید نمود. او در نجف‌آباد به فعالیت‌های خود ادامه‏ ‏داده و در ضمن ایراد خطبه‌های نماز جمعه و سخنرانی‌های خود‏ ‏از حکومت شاهنشاهی انتقاد می‎نمود. هجوم جمعیت در روزهای جمعه از‏ ‏شهرهای دور و نزدیک به نجف‌آباد به اندازه‌ای بود که این شهر به عنوان‏ ‏دومین پایگاه انقلاب بعد از قم درآمده بود و گزارش ساواک اصفهان در‏ ‏مورد آن چنین بود: «نماز جمعهٔ منتظری یک پایگاه سیاسی برای مبارزه با‏ ‏رژیم است.» مدت تبعید به نجف‌آباد مجموعاً حدود سه سال به طول‏ ‏انجامید.

‏بار دیگر رژیم حضور حسین علی منتظری در زادگاه خود را تحمل‏ ‏نکرد و او را به سه سال تبعید در طبس محکوم نمود. حضور او‏ ‏در طبس باعث اجتماع مبارزین گردید. طبق گفتهٔ مقامات امنیتی شهر‏ ‏طبس، در طول اقامت منتظری علاوه بر مردم شهر، نزدیک به پنجاه هزار‏ ‏نفر از مردم شهرهای دیگر ایران برای دیدار با او وارد طبس شدند؛‏ ‏که همین رقم بزرگ دیدارکننده موجب نگرانی ساواک و انتقال او‏ ‏از طبس پس از گذشت یک سال گردید. ‏ ‏از جمله اقدامات مهم آیت الله منتظری در طبس، نامهٔ سرگشاده به‏ ‏علما و مردم ایران در مورد اتحاد علیه «امپریالیسم و صهیونیسم‏» (آمریکا و اسرائیل) ‏بود، که خشم رژیم را برانگیخت و طبق اسناد به جای مانده از ساواک‏ ‏عدهٔ زیادی از جمله آیت‌الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای به جرم توزیع‏ ‏این اعلامیه دستگیر و یا تحت تعقیب قرار گرفتند.

‏ ‏تسلیم ناپذیری آیت الله منتظری و پافشاری وی در فعالیت‌های سیاسی چنان شد که در اواسط سال ۱۳۵۳ رژیم به تبعید مجدد‏ ‏وی تصمیم گرفت و او را از طبس به خلخال تبعید نمود. از آنجا که‏ ‏زبان مردم آن سامان آذربایجانی بود نفوذ منتظری در آغاز‏ ‏سرعت چندانی نیافت، اما اختلاف زبان نیز منجر به سکوت‏ ‏و سکون وی نشد، و بالاخره یکی از امام جماعت‌های آن شهر مسجد خود‏ ‏را در اختیار او قرار داد. این مسجد نوساز که توسط هیأت امنا اداره‏ ‏می‎شد، مکان مناسبی جهت بسط و گسترش اندیشه‌های اسلام‌گرائی گردید. منتظری نماز در آن مسجد را آغاز کرد و همچون‏ ‏سایر تبعیدگاه‌های خویش در بین نماز تفسیر قرآن می‎گفت. به تدریج‏ ‏تعداد نمازگزاران بیشتر و فضای مسجد برای تبلیغ نهضت اسلامی‏ ‏آماده‌تر می‎شد. مأموران رژیم از بی‌باکی غیرمنتظرهٔ تبعیدی‏ ‏به نگرانی افتاده و از راه‌های مختلف در جهت تضعیف منتظری‏ ‏کوشیدند و در نهایت پس از گذشت حدود چهار ماه او را به‏ ‏تبعیدگاه سقز منتقل نمودند.

‏در تبعیدگاه سقز – با وجود زمستانی بسیار سخت و حداقل امکانات‏ ‏شهری – آیت الله منتظری آخرین دوران تبعید خویش را گذراند.‏ ‏با وجود دوری از شاگردان و دوستان و اختلاف با مردم بومی منطقه از‏ ‏نظر مذهب و زبان، ساواک از دیدار مردم با وی دچار نگرانی شده و از‏ ‏مرکز خواستار تصمیم‌گیری در این زمینه شد؛ از طرف دیگر در ارتباط‏ ‏با برگزاری مراسم سالگرد پانزده خرداد در مدرسهٔ فیضیهٔ قم که‏ ‏ده‌ها نفر از دوستان و شاگردان او دستگیر شده و ساواک به ارتباط‏ ‏دستگیرشدگان با منتظری پی برده بود، تصمیم به بازداشت و‏ ‏انتقال او به تهران گرفت.

‏ ‏در تیرماه ۱۳۵۴ آیت‌الله منتظری را از تبعیدگاه سقز روانهٔ زندان‏ ‏نمودند. ابتدا او را به بازداشتگاه کمیتهٔ مشترک تهران بردند و فردای آن‏ ‏روز روانهٔ زندان اوین کردند. در اوین مدت شش ماه را در سلول‏ ‏انفرادی گذراند. در این بازداشتگاه‌ها با فشارهای روحی و‏ ‏جسمی روبرو گردید. در زیر همین فشارها و شکنجه‌ها بود که‏ ‏شکنجه‌گر «ازغندی» به او گفته بود: «علت این که تو را از‏ ‏حوزه دور نگه می‎داریم و از این طرف به آن طرف می‎فرستیم این است که‏ ‏یک خمینی دیگر به وجود نیاید».

‏‏پس از شش ماه بلاتکلیفی در زندان اوین بالاخره در یک دادگاه‏ ‏نظامی به اتهام کمک به جنبش اسلامی و خانوادهٔ زندانیان‏ ‏سیاسی و اقدام برای تشکیل حکومت اسلامی، به ده سال زندان محکوم‏ ‏گردید؛ اما در زندان نیز همراه رهبرانی همچون آیت‌الله طالقانی به‏ ‏فعالیت‌های جنبش اسلامی و سیاسی ادامه داد. با اینکه در زندان از بیماریهای‏ ‏مختلف رنج می‎برد، خارج بحث «خمس» و متن «اسفار» و کتاب‏ طهارت را برای زندانیان تدریس نمود و شخصیت‌های اسلامی ‏زندانی همچون آیت‌الله طالقانی و آیت‌الله مهدوی کنی در مجالس‏ ‏بحث او حاضر می‎شدند.

‏منتظری در زندان اوین نیز نماز جمعه را اقامه نمود و بسیاری از ‏زندانیان سیاسی مسلمان از جمله آیت الله طالقانی،‏آیت الله ‏مهدوی کنی، آیت الله هاشمی رفسنجانی، آیت الله لاهوتی و دیگران در نماز جمعه‏ ‏حاضر می‎شدند؛ هرچند ساواک پس از مدتی مانع اقامهٔ آن شد.

‏‏سرانجام با اوجگیری مبارزات و‏ ‏عقب‌نشینی‌های پی درپی حکومت پهلوی، منتظری پس از گذراندن‏ ‏حدود سه سال ونیم از دوران محکومیت به همراه آیت‌الله‏ ‏طالقانی در هشتم آبان ۱۳۵۷ از زندان آزاد شد و مورد استقبال‏ ‏چشمگیر مردم قرار گرفت.

‏در پیامی که امام خمینی خطاب به منتظری به‏ ‏مناسبت آزادی وی صادر کرد اینچنین آمده: «هیچ از دستگاه جبار جنایتکار تعجب نیست که مثل جنابعالی‏ ‏شخصیت بزرگوار خدمتگزار به اسلام و ملت را سال‌ها از آزادی،‏ ‏ابتدایی‌ترین حقوق بشر محروم، و با شکنجه‌های قرون‌وسطایی با او و‏ ‏سایر علمای مذهب و رجال آزادیخواه رفتار کند. خیانتکاران به کشور و‏ ‏ملت از سایهٔ مثل شما رجال عدالتخواه می‎ترسند. باید رجال دین و‏ ‏سیاست در بند باشند تا برای اجانب و بستگان آنان هرچه بیشتر راه چپاول‏ ‏بیت المال و ذخائر کشور باز باشد.»

‏‏میزان مقبولیت و محوریت منتظری در مبارزه و انقلاب تا‏ ‏آنجا بود که امام خمینی در زمان تبعید، او را به عنوان نمایندهٔ‏ ‏تام الاختیار خویش در ایران منصوب کرد و در نامه‌ای از وی‏ ‏خواست که بر جریانات بیت او در قم اشراف داشته باشد؛ و دربارهٔ او با تعابیری همچون «فقیه عالیقدر»، «مجاهد بزرگوار»،‏ ‏«حاصل عمر من»، «ذخیرهٔ انقلاب» و «برج بلند اسلام» یاد می‎کرد و‏ ‏حیثیت او را «واجب المراعات» دانسته و پس از پیروزی انقلاب‏ ‏بسیاری از مسائل فقهی و سیاسی مربوط به قوهٔ قضائیه و وزارتخانه‌ها‏ ‏را به او ارجاع می‎داد. در پائیز سال ۱۳۵۷ زمانی که آیت‌الله خمینی در نوفل لوشاتو در پاریس به سر می‌برد، آیت‌الله منتظری به پاریس سفر کرد و در خصوص جنبش انقلاب و شکل‌گیری حکومت اسلامی در ایران با امام خمینی(ره) مشورت نموده و دستورها و نظرات رهبر انقلاب را دریافت کرد.

پس از انقلاب

بعد از پیروزی انقلاب، آیت الله منتظری ریاست خبرگان قانون اساسی را به عهده داشت و در تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نقش مهمی را ایفا کرد. وی از عوامل کلیدی در گنجاندن اصل ولایت فقیه در قانون اساسی به شمار می‌رود.

در سال ۱۳۶۴ مجلس خبرگان رهبری با در نظر گرفتن احتمالاتی تصمیم گرفت حسین‌علی منتظری را به عنوان قائم‌مقام روح‌الله خمینی معرفی و اعلام کند.

پس از بازداشت مهدی هاشمی، وی که مهدی هاشمی را بیگناه می‌دانست به نشانه‌ٔ اعتراض درس‌های خود را تعطیل کرد.مهدی هاشمی به دلیل یک سری اتهامات مجرم شناخته شده و در سال ۱۳۶۶ اعدام شد.

این مسئله و چند مسئله دیگر باعث شد که منتظری از سمت قائم مقامی رهبری برکنار شود.

آیت‌الله منتظری اما بعد از برکناری در صحنه سیاسی کشور حضور داشت و چند موضع‌گیری او بخصوص در خصوص ولایت فقیه موجب حصر خانگی او شد.

حسین‌علی منتظری در واکنش حوادث پس از انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸) از مسئولان خواست نسبت به «اشتباهات انجام شده در رویدادهای اخیر»، از مردم عذرخواهی کنند و گفت: «با حمایت قاطع خود از حرکتهای غیر خشونت بار ملت مسلمان برای دفاع از حقوق حقه خود در چارچوب قانون متقن اساسی جمهوری اسلامی که جمهوریت را رکن اصلی نظام می‌داند، هرگونه اقدامی که منجر به ضرر غیر قابل جبران به جمهوریت نظام گردد را جایز نمی دانم. هریک از برادران و خواهران دینی ما موظف است ملت را در دستیابی به حقوق حقه خود یاری دهد. بر این اساس، هرگونه مقاومت در این راستا، به خصوص ضرب و شتم و …. ملت را مصداق بارز مخالفت با اصول اساسی اسلام مبنی بر حاکمیت ملت بر سرنوشت خود دانسته و حرام شرعی اعلام می کنم.»

اطلاعات بیشتر، اطلاعیه‌ها و پیام‌ها
دفتر این مرجع عالقیدر در اطلاعیه‌ای زمان و محل برگزاری مراسم تشییع را به شرح ذیل اعلام نمود:

با عرض تسلیت به پیشگاه ولی الله الاعظم و امت داغدار به اطلاع می رساند پیکر مطهر فقیه عالیقدر و مجاهد عظیم الشأن حضرت آیت الله العظمی منتظری (قدس الله نفسه الزکیه) روز دوشنبه 30/9/1388 برابر با چهارم محرم الحرام 1431 ساعت 9 صبح از محل بیت آن فقید سعید به سوی حرم مطهر حضرت معصومه (سلام الله علیها) تشییع خواهد شد.

دفتر مرحوم آیت الله العظمی منتظری
29 آذر 1388

آیت الله صانعی نیز در پیامی درگذشت این عالم و مرجع بزرگ را تسلیت گفت:

پيام تسليت آيت الله العظمی صانعی (مدظله العالی)به مناسبت درگذشت حضرت آيت الله العظمی منتظری (قدس الله نفسه الزکيه)

باسمه تعالی
« اذا مات المؤمن الفقيه ثلم فی الاسلام ثلمة لا يسدها شئ »

رحلت فقيهی متقی و عارفی وارسته و محققی کم نظير و مجاهدی نستوه و اسوه ايستادگي، شيخنا الاستاد آيت الله العظمی آقای منتظری (قدس الله نفسه الزکيه) که در آستانه عاشورای حسينی به لقاء الله پيوست را به پيشگاه صاحب العصر و الزمان، حجت بن الحسن (ارواحنا و ارواح العالمين لتراب مقدمه الفداء) و مراجع عظام تقليد و حوزه های علميه و ملت بزرگوار ايران و خانواده های معظم شهداء، ايثارگران و جانبازان و همه ملت های آزاده و وابستگان سببی و نسبی ايشان مخصوصاً جناب حجت الاسلام و المسلمين آقای حاج شيخ احمد منتظری تسليت عرض نموده،اميد آن که خداوند قادر و توانا و مهربان به همگان توفيق ادامه راهش را که همان ترويج از اسلام راستين يعنی تسليم در مقابل حق و عدالت که همان تسليم در مقابل کمال مطلق ذات باری تعالی باشد را عنايت فرموده و حيات و مماتمان را همراه با حب اهل بيت پيغمبر(صلی الله عليه و آله وسلم) که در طول تاريخ، هميشه با ظالمين به مبارزه برخاسته و با مظلوميت همه جانبه به شهادت رسيدند، قرار دهد.

قم المقدسه
يوسف صانعی
29/9/88
مطابق با سوم محرم الحرام 1431

سید محمد خاتمی، رییس جمهور سابق كشورمان با صدورپیامی در گذشت آیت الله العظمی منتظری را تسلیت گفت:

متن كامل این پیام بدین شرح است:

بسم الله الرحمن الرحیم

هو الباقی!

رحلت عالم زاهد ومجتهد والاقدر؛مجاهد نستوه؛فقیه، كلامی ، جامع معقول و منقول حضرت آیت الله العظمی منتظری رضوان اله علیه را به ساحت مبارك حضرت ولی الله الاعظم ؛به حوزه های علمیه؛به همه ارادتمندان؛دوستداران آن فقید سعید و بیت شریف و بستگان و فرزندان محترمشان از صمیم قلب تسلیت عرض می‌كنم.

عالم و متفكر و فقیه بزرگواری رخ در نقاب خاك كشید كه در عرصه علم و عمل همه عمر پر بركت خود را در مسیری كه رضایت خداوند را در آن می دانست مصروف كرد و برای خدا و خدمت به بندگان او و دفاع از میهن و مردم؛رنجها؛دربدریها و زندانها و شكنجه‌ها را با سینه‌ای گشاده تحمل كرد و عزیزترین سرمایه‌اش یعنی فرزند عزیز و مجاهدش حجه‌الاسلام والمسلمین محمد منتظری را نیز تقدیم انقلاب و راه خدا كرد.

آن بزرگ از ارادتمندان حضرت امام و از سردمداران و پایه های انقلاب بزرگی بود كه به رهبری ممتاز حضرت امام بالمال به پیروزی رسید.

بدون تردید فقدان این عالم ربانی برای اسلام و تشیع و بخصوص حوزه‌های علمیه خسارتی بزرگ است و از خدا می‌خواهم كه آنرا به لطف بیكران خود جبران نماید و روان پاك این عزیز را در بحبوحه رضوان و بهشت خود متنعم گرداند.

سید محمد خاتمی
29/09/1388

به مناسبت ارتحال جانگداز فقیه عالیقدر حضرت آیت الله العظمی منتظری(ره) ، حضرت آیت الله العظمی بیات زنجانی(مدظله) پیامی بدین شرح صادر فرمودند:

انّا لله و انّا الیه راجعون

ارتحال فقیه عصر و مجاهد استوار و بزرگ مرد مدافع حریم تشیع علوی(ع) و اسلام ناب محمدی(ص) حضرت آیت الله العظمی منتظری قدس الله نفسه الزّکیة، ثلمه ای در اسلام و امت اسلامی بوجود آورد که قابل جبران نیست.

ایشان در معرفت همانند سلمان و در زندگی دنیایی همانند اباذر و در دفاع از حریم اسلام و فقاهت جعفری(ع) نظیر مفید بود. فقدان این فقیه علیم و عیلم را بحضور اقدس حضرت ولیعصر(عج)، مراجع عظام تقلید، تمام حوزه های علمیه جهان تشیع و عالم اسلام و امت بزرگ و وفادار ایران و خانواده بزرگوار ایشان بالخصوص فرزند فاضل و فکورشان جناب حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ احمد منتظری و دیگر عزیزان وابسته به آن بیت علم و فقاهت و شاگردان فاضل و ارزشمند ایشان تسلیت عرض می نمایم و از پیشگاه حضرت حق برای روح بلند و ملکوتی ایشان، علو درجات و برای تمام داغدیدگان این فاجعه بزرگ، اجر و صبر مسئلت می دارم.

اسدالله بیات

منابع اینترنتی خبر دادند که لحظاتی پیش (الان ۱۶:۴۵ ۲۹ آذر ۸۸) آیت الله شهرستانی ، داماد و نماینده تام الختیار آیت الله سیستانی در بیت آیت الله منتظری حاضر شد.

در پی درگذشت آیت الله منتظری آیت الله هاشمی در پیام تسلیتی ،آیت الله منتظری را فقیهی برجسته،مجاهد،نستوه،ومبارز دانست.

متن این پیام به شرح زیر می باشد:

انالله و انا الیه راجعون

درگذشت حضرت آیت الله منتظری باعث تاسف و تالم خاطر گردید.

فقدان این فقیه برجسته، مجاهد نستوه و مبارز ،عالم و بزرگوار ثلمه ای برای حوزه های علمیه و جامعه اسلامی است كه انشاء الله مجموعه آثار گرانقدر، خلاء وجودی ایشان را برای دوستداران، علما، فضلا، روحانیون و طلاب جبران می نماید.

با تسلیت این مصیبت به آیات عظام و شاگردان ایشان و حوزه های علمیه، مقلدان و مردم شریف استان اصفهان و شهرستان نجف آباد، و مخصوصا به بیت مكرمشان علو درجات آن فقیه سعید را از درگاه احدیت خواستارم.

اكبر هاشمی رفسنجانی
رئیس مجلس خبرگان رهبری
رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام

بنابر گزارش خبرنگار آینده ،حجج اسلام نوری شاهرودی و علمی حسینی رئیس دفتر ریاست خبرگان ومشاور امور روحانیون مجمع تشخیص مصلحت نظام فردا به نمایندگی از آیت الله هاشمی در تشییع پیكر آیت الله منتظری شركت خواهند كرد.

به گزارش رادیو فردا، مهدی کروبی در مراسم خاکسپاری آیت الله منتظری شرکت می‌کند
مهدی کروبی، یکی از رهبران معترض به حکومت ایران، در مراسم تشییع جنازه آیت الله حسینعلی منتظری شرکت می کند. حسین کروبی، فرزند آقای کروبی، در گفت و گو با رادیو فردا این خبر را اعلام کرد.

میرحسین موسوی در پیامی به احمد منتظری درگذشت این مرجع عالیقدر را تسلیت گفت:

بسمه تعالی

دوست گرامی جناب حجت الاسلام و المسلمین احمد منتظری

با سلام درگذشت فقیه مبارز مرحوم آیت الله العظمی منتظری را به حضرتعالی و بیت مکرم منتظری تسلیت عرض میکنم واز خداوند منان برای آن عالم بزرگ علو درجات و مغفرت و رحمت آرزومندم.

این ضایعه عظیمی است که مجموعه علمای دین باید نسبت به جبران آن اقدام کنند. وجود کسانی چون آیتالله العظمی منتظری برای نسل جوان این کشور مدرکی بود که آنان را به برخوردی عمیقتر با نیازهایشان برای بهره مندی از پشتوانه های روحانیت آگاه متقاعد میکرد. امیدوارم اینک که او از میان ما رفته است دانشمندانی دیگر این ضرورت انکارناپذیر را پاسخ بگویند و اجازه ندهند که وسوسه ها و زمزمه ها آنان را از تکالیفی که نسبت به اسلام و نسلهای امروز و فردا دارند منصرف کند.

میرحسین موسوی

میر حسین موسوی و مهدی کروبی در بیانیه مشترکی ضمن اعلام عزای عمومی در روز دوشنبه ۳۰ آذر ۱۳۸۸(فردا) از عموم ایرانیان در خواست کردند در مراسم تشییع پیکر آیت الله منتظری، فقیه عالیقدر که فردا ساعت ۹ صبح از مقابل بیت معظم ایشان در قم (بلوار شهید محمد منتظری، کوچه دوازدهم) تا حرم مطهر حضرت معصومه (س) برگزار می شود شرکت کنند.

به گزارش سایت کلمه متن کامل اطلاعیه میرحسین موسوی و مهدی کروبی از این قرار است:

بسم الله الرحمن الرحیم

انا لله و انا الیه راجعون

پیرو فراخوان تعدادی از مراجع عظام تقلید، برای سوگ‌یاد درگذشت مرجع گرانپایه تشیع، فقیه عالیقدر و مجاهد آزاده، حضرت آیت الله العظمی حسینعلی منتظری فردا – دوشنبه ۳۰ آذر ۱۳۸۸- را عزای عمومی اعلام می کنیم و از مومنان عزادار آن فخر جهان دعوت می نماییم در مراسم تشییع پیکر پاک آن اسطوره مجاهدت، فقاهت و معنویت شرکت نمایند.

میرحسین موسوی و مهدی کروبی

خانواده شهید آیت الله دکتر بهشتی نیز در پیامی خطاب به فرزند آیت االله العظمی منتظری ضایعه در گذشت ایشان را تسلیت گفتند.

متن این پیام بدین شرح است:

بسمه تعالی

خدمت حجت الاسلام والمسلمین حاج شیخ احمد منتظری

فقدان جانگداز فقیه نامدار و مرجع عالی قدر شیعه حضرت آیت الله العظمی منتظری رحمة الله علیه که یکی از قلل رفیع تاریخ فقه شیعه بوده و خواهند بود و مبارزات مستمر ایشان با ظلم و ستم و تلاش برای برپایی جامعه مبتنی بر قسط وعدل و ارزش‌های دینی از خاطره ملت ایران محو نخواهد شد را خدمت جناب عالی و آن بیت شریف تسلیت می گوییم و از خداوند متعال برای همه‌ی بازماندگان صبر و اجر جزیل خواستاریم.

خانواده شهید آیت الله دکتر بهشتی

پیام تسلیت شیخ مهدی کروبی:

اناالله و اناالیه راجعون
ارتحال تاسف انگیز فقیه عالیقدر و مجاهد نستوه مرحوم آیت الله العظمی منتظری (رحمه الله علیه ) را به ساحت مقدس ولی الله الاعظم و علما اسلام و ارواحنا فداه ، حوزه های علمیه ، امت اسلامی به ویژه بیت شریف آن فقید سعید تسلیت می گویم . از خداوند منان خواستارم در برابر این ضایعه بزرگ به همه علاقه مندان ، مقلدان و وابستگان معظم له صبر و شکیبایی و اجر جزیل عنایت فرماید .

مرحوم آیت الله العظمی منتظری از معدود علما و فقهای بزرگواری بود که همواره با تدریس و پرورش طلاب و اساتید و مجتهدان بزرگ از نخستین روزهای نهضت اسلامی در خدمت حضرت امام خمینی (ره) رهبر کبیر انقلاب اسلامی و ملت مبارز و در برابر رژیم سیاه پهلوی چون کوهی استوار ایستادگی کرد و سالها رنج سیاه چالهای ستم شاهی و تبعید و سایر محدودیت ها را به جان خرید .

آن فقیه عالی مقام به پیروی از امام راحل (ره) حکومت اسلامی را با قرائت مردم سالاری دینی متکی به آرای مردم از متن کتاب و سنت استنباط و استخراج نمود و تا آخرین لحظه حیات در دفاع از آزادی و استقلال کشور و از حریم دین و مذهب درنگ نکرد .

آیت الله العظمی منتظری در سالهای آغازین انقلاب اسلامی سخاوتمندانه فرزندی رشید ، مجاهد و اندیشمند چون حجت الاسلام والمسلمین شهید محمد منتظری را در راه خدا تقدیم نمود .

آری آن فقیه مجاهد سهم عظیمی در پیروزی انقلاب اسلامی و تاسیس جمهوری اسلامی و تصویب قانون اساسی دارد . امید است که دستاوردهای حضرت امام خمینی (ره) و سایر مجاهدین فی سبیل الله و دسترنج ملت شهید پرور و انقلابی از گزند و آسیب بدخواهان و بدسیرتان مصون و محفوظ بماند .

والسلام علی عباد الله الصالحین
مهدی کروبی 3 محرم الحرام 1431

آیت الله سید علی محمد دستغیب از مراجع تقلید درگذشت آیت الله منتظری را تسلیت گفت، متن پیام بدین شرح است:

باسمه تعالی

«اذا مات العالم ثلم فی الاسلام ثلمة لایسدّها شیء»

ارتحال عالم ربّانی، مجاهد نستوه و فقیه عالیقدر حضرت آیت الله العظمی منتظری(قدّس الله نفسه الزکیّة) که عمری را در ترویج فقه آل محمد(صلّی الله علیه و آله) و مبارزه با طاغوت سپری کرد؛ را به ساحت مقدّس حضرت ولی عصر(عجّل الله تعالی فرجه الشریف)، مراجع عظام تقلید، حوزه های علمیه، عموم شیعیان جهان و مردم شریف ایران و خانواده محترم و فرزندان بزرگوار ایشان تسلیت عرض می‌نمایم.

سیدعلی محمد دستغیب

پیام تسلیت محسن کدیور به مناسبت رحلت جانگداز آیت الله العظمی منتظری

انا لله و انا الیه راجعون

من المومنین رجال صدقوا ما عاهدوا الله علیه فمنهم من قضی نحبه و منهم من ینتظر و ما بدّلوا تبدیلا

شیخنا الاستاد آیت الله العظمی حسینعلی منتظری نجف آبادی پس از عمری پربار و حیاتی پرعزت و کارنامه ای درخشان به رحمت ایزدی پیوست و روح بلندش از عالم خاک به ملکوت اعلی رهسپار شد. جهان اسلام و مکتب اهل بیت (ع) یکی از بزرگترین عالمانش را از دست داد. حوزه های علمیه تشیع در سوگ یکی از استوانه های فقاهت سوگوار شدند. اسلام سیاسی بزرگترین نظریه پرداز معاصر خود را از کف داد. ملت ایران پدر مهربان خود را از دست داد. جنبش سبز ملت ایران در عزای رهبر معنوی خود عزادار است.

آیت الله منتظری به عالم اسلام و تشیع خدمات ارزنده ای کرد. شاگردان فراوانی تربیت کرد، آثار ارزشمند علمی در فقه، اصول، کلام و شرح احادیث اهل بیت به رشته تحریر در آورد. او صاحب ابتکارات بدیع فقهی و آراء جدید علمی متعددی در حوزه اسلام سیاسی، حقوق بشر و فقه معاملات بود. انسانی وارسته، مسلمانی پاک نهاد، مومنی مهذب و موحدی خالص بود. او مصداق بارز «عالم ربانی» بود که عظمت حق را باور کرده بود و همواره ضوابط اخلاقی بر تمامی افعال و اقوالش مسلط بود. عمری را به مبارزه علیه ظلم و بی عدالتی سپری کرد. حقاً مجاهد فی سبیل الله بود و در اعتلای کلمه حق از هیچ کس و هیچ چیز نهراسید و دریا دلانه به مقام و موقعیتهای زودگذر دنیوی پشت پازد و همواره از حقوق مردم دفاع کرد. یار مظلومان و دشمن ظالمان بود. برای تحقق ارزشهای قرآن و تعالیم نبوی و تشیع علوی دهه ها زحمت کشید. در کردار و گفتار و رفتار پیرو راستین امام علی (ع) بود. در اقتدا به رسول الله (ص) مرامش رحمت بود، و با مردم ساده و صمیمی سخن می گفت. سخنش که از دل برخاسته بود لاجرم بر دل می نشست. در تأسی به قرآن کریم «انصاف» – حتی با آنها که در حق او ظلم کرده بودند – در سرلوحه رفتار متین او بود.

در به ثمر رساندن انقلاب اسلامی پس از رهبر فقید انقلاب شاخص ترین چهره بود. سالها زندان و شکنجه و تبعید در کارنامه درخشان مبارزاتی او ثبت است. نام منتظری و طالقانی هرگز از ذهن و ضمیر دوستداران نهضت اسلامی پاک نمی شود. در تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی به عنوان رئیس مجلس خبرگان قانون اساسی بیشترین نقش را داشت. اگر چه سالها به عنوان قائم مقام رهبری از سوی مجلس خبرگان انتخاب شده بود، اما «نصیحت به ائمه مسلمین» را فدای دستیابی به قدرت ظاهری نکرد و در دفاع از حقوق زندانیان و پافشاری بر حقوق شهروندی ملت ایران از قدرت کنار گذاشته شد. هرچند تا پایان عمر کوشید جمهوری اسلامی را که خود از باغبانانش بود، از علف هرز «استبداد دینی» اصلاح کند.

انتقادات صریح آن فقید سعید از دیکتاتوری در 13 رجب سال 1376 به پنج سال و شش ماه حصر خانگی یک مرجع تقلید منتقد در جمهوری اسلامی انجامید. لگه ننگ این حصر خانگی هرگز از دامان حاکمان جمهوری اسلامی پاک نخواهد شد. آیت الله منتظری در حصر هم از امر بمعرف و نهی از منکر و نصیحت به ائمه مسلمین دست نکشید. و همواره حاکمان را به عدالت و دادگری و رعایت حقوق ملت فراخواند. آن رادمرد همواره از منظری دینی به نقد قدرت می پرداخت و ضوابط رحمت نبوی و عدالت علوی را به حاکمان متذکر می شد. آیت الله منتظری عمیقا به حقوق انسان – از آن حیث که انسان است – باور داشت و از حقوق بشر صمیمانه دفاع می کرد. او پیش کسوت آزادی خواهان ایران بود. مجاهدتهای حق طلبانه و دفاع منصفانه او از حقوق همه مظلومان از هر صنف و مذهب و مرام، همگان را شیفته او کرده بود.

منتظری در اوج عزت دار فانی را وداع کرد. عاش سعیدا و مات سیعدا. رحلت او نیز مانند حیات او ظلم ستیز و آزادی بخش است. ارباب قدرت، والیان جائر و حاکمان ستمگر با زور و سرکوب و خشونت و زندان و سرنیزه و بخشنامه خود را «معظم» می پندارند، اما منتظری با دفاعش از حق و عدالت و آزادی و اخلاق فاتح قلوب ملت ایران شد. راه منتظری سبز است. پیام منتظری تأسی به رحمت نبوی، عدالت علوی و ظلم ستیزی حسینی است. این راه بی بازگشت ملت ایران است.

آیت الله منتظری در چند ماه اخیر بیشتر از گذشته سخن گفت، بیشتر نوشت و واضحتر از همیشه با مردم و حاکمان مستبد اتمام حجت کرد. گوئی رحلت خود را پیش بینی کرده بود. ایشان به صراحت حکومت فعلی را نه جمهوری و نه اسلامی اعلام کرد. او رضایت و رأی مردم را شرط لازم هر نوع تصدی‌گری در حوزه عمومی می‌دانست و در فتوای تاریخی 19 تیر 88 خود جائران بی تدبیر را خودبخود معزول دانست.

اینجانب با قلبی شکسته و چشمی گریان و دلی پرخون این مصیبت بزرگ را به بیت رفیع آن مرجع عالیقدر بویژه حضرت حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ احمد منتظری و جناب آقا سعید منتظری و دیگر بازماندگان معزز، علمای اعلام و همه آزادی خواهان و حق طلبان بویژه معترضان سبز ایرانی تسلیت عرض می کنم. برای آن فقید سعید رحمت و رضوان و برای بازماندگان و داغداران – یعنی قاطبه ملت مظلوم ایران – صبر و اجر و ادامه راه آن عالم ربانی – یعنی حق طلبی و آزادی خواهی – را مسئلت دارم.

محسن کدیور

بیست و نهم آذر ۱۳۸۸، چهارم محرم ۱۴۳۱

حجت‌الاسلام و المسلمین سیدحسن خمینی در پیامی رحلت آیت‌الله منتظری را تسلیت گفت. پیام یادگار امام (ره) خطاب به فرزند مرحوم آیت‌الله منتظری بدین شرح است:

بسمه تعالی

جناب حجت‌الاسلام و المسلمین آقای حاج شیخ احمد منتظری دامت برکاته

درگذشت فقیه عالی‌قدر حضرت آیت‌الله العظمی منتظری طاب ثراه و قدس سره که سال‌های بسیاری از عمر شریف خویش را در مسیر پیشبرد اهداف عالیه اسلام و انقلاب شکوهمند اسلامی سپری کرد، بی‌شک ضایعه‌ای بر جان حوزه‌های علمیه است.

اینجانب این مصیبت سنگین را خدمت ولی الله الاعظم، حوزه‌های علمیه، مراجع تقلید و بیت شریف ایشان تسلیت عرض نموده و برای آن فقید سعید از خداوند متعال علو درجات مسئلت می‌نمایم.

مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم به مناسبت ارتحال مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی منتظری اطلاعیه ای صادر کرد که به شرح زیر است:

إِنَّا لِلّهِ وإِنّا إِلَیهِ رَاجِعُونَ

َفَضَّلَ اللّهُ الْمُجَاهِدِینَ عَلَى‏ الْقَاعِدِینَ أَجْرَاً عَظِیماً

هجرت مظلومانه و رحلت جانگداز بزرگ مرجع شیعه ، فقیه ، مفسر ، فیلسوف و اسلام شناس بزرگ مرحوم آیت الله العظمی منتظری اعلی الله مقامه الشریف جانهای همه آزادگان و حق خواهان را گرفته و دلهای همه امت اسلام را به درد آورده است.

فقیهی از میان ما رفت که خود از سنین جوانی بدرجه اجتهاد در فقه و اصول و فلسفه نایل گشت و خلاصه ای از فقه و اصول و فلسفه و عرفان. اساتید بزرگوارش آیات عظام بروجردی و امام خمینی و علامه طباطبایی (ره)ا بود که با حافظه ای بی مانند و استعدادی بی نظیر و با سختکوشی و پشتکار ، نمونه یک اسلام شناس جامع و عمیق شد.

هنر منتظری تنها در فهم و درک عمیق دینی نبود. او در تمام فراز و نشیب های زندگی اش آینه تمام نمای عمل دینی نیز بود. مبارزه با خفقان ستمشاهی و تحمل زندان و شکنجه و درد و رنج، حقگویی و استقامت در مسیر تحقق آرمانهای انقلاب اسلامی، خیرخواهی و از خود گذشتگی در برابر مصالح مردم و جامعه و فریفته نشدن به عناوین و مقامات اعتباری دنیای بی اعتبار، رفتاری عزت مندانه ای بود که از انسانهای عزیز الوجودی چون او سرفرازی می نمود.

آن مجاهد نستوه و فقیه عالیقدر عصاره فضایل علمی و عملی حوزه های علمیه و چهره تابناک روحانیت راستین شیعه بود، که در عمل به وظیفه دینی و دفاع از حق و مظلومین بی نظیر و سرمشق برای همه ،آزادی خواهان و حق طلبان بود.

آن یار صادق امام راحل (ق س) و پیشوا و راهنمای نهضت اینک در میان مانیست ، اما راه روشنی که ترسیم کرد پیش روی ما خواهد بود.

رحمت و رضوان خداوند بر آن روح قدسی و روحانی واقعی و مرجع بزرگ دینی باد.

مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم این مصیبت عظمی را به پیشگاه بقیه الله اعظم (عج) مراجع معظم تقلید ، نخبگان بزرگوار و خانواده معظم له به ویژه آقا زادگان حجت الاسلام و المسلمین حاج احمد منتظری و جانباز عزیز سعید آقای منتظری و همسر گرانقدر درد و زجر کشیده آن بزرگوار و ملت سرفراز و انقلابی تسلیت عرض می نمایند و از خداوند متعال حشر با ائمه معصومین و صالحین برای آن مرحوم مسئلت داریم.

16 دیدگاه برای “آیت الله منتظری، زندگینامه و چند عکس تاریخی”

  1. درگذشت این مرجع عالی‌قدر تشیع را تسلیت می‌گم.
    خداوند ایشان را مورد رحمت خاص خود قرار دهاد.

  2. روحش شاد, مردی که بی پرسشی و پاسخی به بهشت رفت

    صادق پاسخ در تاريخ دی ۱ام, ۱۳۸۸ ۲:۰۸ ب.ظ:

    البته این حرف معلوم نیست چقدر قریب به صحت باشد.

    مرد خوبی بود از دید من و شما و بعضی دیگر البته ولی ملاک من و شما نیستیم ماری خانم!

    که هیچ کس آگاه نیست از انجام خویش چه برسه به دیگران.

    امیدوارم خداوندگار بخشاینده و مهربان وی را قرین رحمت خویش قرار دهد.

    ما را هم.

دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.